..::تسنیم::..

پنجشنبه 3/1/91

صبح با لیلا برای نماز جماعت راهی حرم شدیم. ایستگاه مینی بوس ها رو دوباره به صافی صفا منتقل کرده بودند.

حرم مثل روزهای گذشته همچنان شلوغ بود و زنان عرب برای زیارت به طرز وحشتناکی با جثه های تنومندشون , زائران ایرانی رو در هم می کوبیدند. جرأت نزدیک شدن به ضریح رو نداشتم و هر بار که قصد زیارت می کردم با فشار و موج جمعیت از ضریح دور می شدم.

دلم گرفته بود... داخل صحن مقابل گنبد و ناودون طلا نشستم... خاطرات سال گذشته رو در ذهنم مرور می کردم که با مامان و بابا بودم و من و مامان نوبتی می نشستیم و مراقب وسایل بودیم تا اون یکی زیارت کنه... یک روحانی ایرانی برای زائران , روضه می خوند و بغض سنگین من با شنیدن اسم امام حسین علیه السلام ترکید... نسیم خنکی می وزید و صورت خیسم یخ کرده بود... باورم نمی شد که پس از تحمل این همه مشکلات بالاخره تونستم در صحن و سرای حرم امیرالمومنین بنشینم... حرم به تدریج خلوت تر می شد چون آدمهای گرسنه می رفتند تا دوباره شکم ها رو از عزا در بیارن...

ساعت 7 به هتل برگشتیم و پس از صرف صبحانه با اتوبوس ها به سمت مسجد کوفه حرکت کردیم. به محض توقف اتوبوس نزدیک مسجد کوفه و پیاده شدن مسافران , پیرزن عرب متکدی دستش رو پیشم دراز کرد و با گفتن : انا مسکین ... درخواست کمک می کرد. دو تا نارنگی توی کیفم بود بهش دادم.

اول به آرامگاه میثم تمار و بعد پیاده به مسجد کوفه رفتیم. انگار همه ی فقرا و مساکین شهر نجف در این نقطه جمع شده بودند چون دوباره پسرک فقیری جلوم دوید و دستش رو به طرفم دراز کرد. ساندویچ پنیری رو که از صبحانه ام برداشته بودم بهش دادم. با بی میلی ساندویچ رو توی دستش انداز ورانداز کرد و به سرعت ازم دور شد.

به مسجد زیبا و باشکوه کوفه ، نگین طلایی شهر مقدس نجف رسیدیم(۱). کفشداری این مسجد بزرگ , آنقدر کوچک و محدود بود که به هر کاروان زائر ایرانی یک سبد برای نگهداری کفش هاشون می دادند. همه ی خانم های کاروانمون کفش ها رو داخل سبدی ریختند و طبق عادتی که در گروه کوچک خودمون با محدثه و لیلا داشتیم , پلاک کفشداری رو به من تحویل دادند.

از باب الفیل وارد مسجد شدیم. صحن مسجد با سنگ های مرمرین سفید و صیقل خورده ش تشعشع تیزی رو به چشم عابران منعکس می کرد. وقتی که روحانی کاروان حوادث و رویدادهای تاریخی مسجد کوفه رو توضیح می داد از اینکه توفیق حضور در چنین مکانی نصیبم شده بود به خودم می بالیدم.

آب و هوای این سرزمین هم مثل مشهد خودمون چهار فصل بود. صبح ها از سوز سرما می لرزیدیم و چندساعت بعدش از شدت گرما گونه هامون ملتهب می شد.

اعمال مستحبی و نمازهای مقام های مسجد رو در صحن سفید و نورانی زیر تابش مستقیم آفتاب سوزان به جا آوردیم تا اینکه ظهر شد.

یکی از دلایل عظمت و تقدس مسجد کوفه اینه که مسافران می تونن اینجا به جای نماز شکسته , نمازشون را کامل اقامه کنند. با لیلا، محدثه و چند تا از خانم های کاروانمون در صفوف نماز جماعت مستقر شدیم.

محراب حضرت علی و محل ضربت خوردن ایشان هم مقابل چشمانمون قرار داشت. برای دیدن محراب که با پنجره فولادی کوچکی مشخص شده بود باید از کنار دیوار و مسیری محدود شده توسط حصار چوبی و صفی منظم عبور می کردیم. مأموران یا خادمان خانم این مسجد که چهره هاشون رو استتار کرده بودند با حالتی تهاجمی زائران رو درون صف جا می دادند و اگر در یک صف دو نفر کنار هم ایستاده بودند , سرشون داد می کشیدند! زائر که به محراب می رسید اگر مکث و تأملی بیشتر از یک لحظه دیدن یا بوسیدن می کرد , خادمان یا مأموران با خشونت چادرش رو می گرفتند و به طرف خروجی هل می دادند. دقیقاً خاطرات آزادگان جنگ تحمیلی برام تداعی می شد که در پادگان ها و زندان های عراق , رفتاری مشابه اما مرگبارتر رو تجربه کرده بودند.

جوسازی و ایجاد فضای سیاسی منفی علیه کشور ایران باعث شده بود تا مردم عراق اعم از کسبه , خدام و مردم معمولی , رفتار مناسبی با زائران ایرانی نداشته باشند.

به نظر می رسید که این نوع برخورد کینه توزانه ی خادمان مسجد و استتار چهره , ناشی از مسائل سیاسی یا مذهبی باشه چون ما زائری بیش نبودیم و با ذهنیتی مثبت و حالتی صلح آمیز به قصد زیارت در کشوری شیعه مذهب وارد شده بودیم . از این گذشته , خیل عظیم زائران ایرانی بخصوص در ایام محرم و صفر و نوروز , باعث رونق صنعت گردشگری این کشور جنگ زده و جهان سومی می شد اما انگار که مردم عراق از دیدن ایرانی ها خوشحال نبودند ... !

داخل حرم ها و مساجد , زنان عرب اجازه ی زیارت به زنان ایرانی رو نمی دادند بلکه از حالت پرخاشگرانه و به کار بردن عبارات عربی شون می شد فهمید که از حضور ایرانیان در کشورشون ناراضی هستند.

در صف های نماز جماعت با هیکل های تنومندشون محکم روی زمین می چسبیدند و اگر با خوشرویی و خواهش ازشون می خواستی که بهت جایی برای نمازخوندن بدن به علامت پاسخ منفی و با چهره ای اخم آلود , دستشون رو در هوا تکون می دادند و حاضر نبودند حتی یک سانتیمتر به چپ یا راستشون حرکت کنند.

برخی از زائران ایرانی که سالهای ابتدایی سرنگونی رژیم بعث به این کشور سفر کردن بودند , می گفتند که اون سال ها مردم عراق از دیدن ایرانی ها بسیار خرسند می شدند به خصوص مغازه داران برای فروختن اجناسشون به زائران ایرانی همه ی تلاششون رو به کار می بردند اما حالا که زبان ایرانی رو بلد شده ند وقتی که به یکی از مغازه دارها فهموندم که قیمت انگشترش بالاست , گفت : مشتری نیستی , برو بگو نمی خوام بخرم !!! از فرط تعجب تا چند لحظه در یک نقطه خشکم زده بود.

پس از ادای نماز ظهر و عصر همه ی مسافران زیر پرچم کاروان در صحن مسجد جمع شدند و من برای تحویل گرفتن سبد کفش خانم ها زودتر از دیگران با محدثه و لیلا از مسجد خارج شدم.

از اونجا به منزل حضرت علی علیه السلام رفتیم.(۲) سال قبل که داخل این مکان رفتم , عذاب وجدان گرفته بودم چون اتاق های منتسب به امام حسن و امام حسین و ... آنقدر کوچک بود که مردها و زن ها در حین عبور از این مسیر با همدیگه تماس بدنی پیدا می کردند هر چند که شاید هیچکس دلش نمی خواست این اتفاق بیفته...

پیشنهاد مدیر کاروان این بود که خانم ها داخل منزل نرن چون ممکنه گناهش از ثوابش بیشتر باشه. با چند تا از خانم های حرف شنو که به دستور مدیر کاروان داخل محوطه مونده بودند , زیر سایه ی درختان پناه گرفتیم. فرصت رو غنیمت شمردم و چند تا عکس از نمای مسجد کوفه و محیط اطرافش گرفتم.

خسته و گرما زده با اتوبوس به هتل برگشتیم. مسافران گرسنه بدون اینکه به اتاقهاشون برن بلافاصله به رستوران رفتند.

امروز قصد داشتم پس از ناهار , ساعاتی بخوابم تا شب جمعه رو تا صبح توی حرم امیرالمومنین بمونم اما لیلا اغفالم کرد و منو به بهونه ی خرید یک قواره پارچه چادر سفید برای دوستش به بازار کشوند.

دو ساعت تموم از این مغازه به اون مغازه رفتیم و لیلا به جای یک چادر , پنج تا چادری خرید! ناگفته نماند که من هم وسوسه شدم و یک قواره پارچه چادر نمازی برای مامانم خریدم.

به حرم رفتیم. با تلاش و تقلا خودم رو به ضریح رسوندم و چادری مامانم رو متبرک کردم. بعد از نماز مغرب و عشاء به هتل برگشتیم و شام خوردیم. مدیر کاروانمون گفت که ساعت 9 برای زیارت وداع به حرم میریم.

ساعت 9 توی لابی بودیم اما هنوز همه ی مسافران نیومده بودند. مینی بوسی هم در کار نبود (این هم از خدمات پیشرفته ی شرکت شمسا!) جلوی هتل عده ای جمع شده بودند و سروصدایی به گوش می رسید. بعضی از مسافران از پشت شیشه ی لابی , بیرون رو تماشا می کردند... جلوتر رفتم... ماشین سفید خارجی تزئین شده ای پارک شده بود که داخلش یه عروس بود... چند پسر جوان عرب در حال رقص و پایکوبی بودند...

از مدیر کاروان شنیدم که اینجا عروس و دامادهای پولدار , شب عروسی شون رو در هتل های پرستاره و معروف , اقامت می کنند... و این هتل که در ایران ما حکم مهمانپذیر رو داشت برای اونا یک هتل چهارستاره بود!

یک ساعت منتظر سرویس موندیم. بیشتر مسافران پس از تماشای مراسم عروسی و انتظار برای مینی بوس ها خسته به اتاق هاشون برگشته بودند... چند مسافر تهرانی با جوانان عرب می رقصیدند...!!! در مجموع 7 نفر ثابت قدم موندیم و به حرم رفتیم. فرصت زیادی نداشتیم چون مینی بوس ها تا ساعت 30/23 سرویس دهی می کردند. خبری هم از زیارت وداع نبود. زیارتی کردیم و با آخرین سرویس به هتلمون برگشتیم. لیلا سه تا از روسری هایی رو که خریده بود به حرم برد تا تبرک کنه اما وقتی که به هتل رسیدیم , یکی ش نبود...!

پی نوشت :

۱. مسجد کوفه ، نگین طلایی شهر مقدس نجف :

یکی از قدیمی ترین و مهمترین آثار زیارتی شهر کوفه، مسجد بزرگ کوفه می باشد.

تاریخ تأسیس:
مسجد كوفه قبل از اینكه "ابوالهیاج اسدى" در زمان "سعد بن ابى وقاص" نقشه ساخت آن را بكشد، وجود داشت و هیچ مسجدى جز مسجد الحرام قدیمى تر از مسجد كوفه نیست. در واقع این مسجد ابتدا به دست حضرت آدم ساخته شد. و بعدها حضرت نوح علیه السلام پس از طوفان آن را تجدید بنا کرد

برخی از روایات سجده گاه ملائک بر آدم علیه السلام را در پشت مسجد کوفه  می دانند. بنا بر بسیاری از روایات اسلامی، حضرت نوح نبی علیه السلام در کوفه سکونت داشته اند. امام جعفر صادق علیه السلام در یکی از سفرهای خود  به کوفه،  محلی را در میانه صحن مسجد به عنوان کارگاه کشتی سازی حضرت نوح نبی علیه السلام معین می فرمایند. دو قبر منتسب به  حضرت هود و صالح (ع) در قبرستان وادی السلام نجف واقع است که این خود گواهی دیگر بر اقامت چند هزار ساله انسان در این منطقه است.  شهر باستانی حیره در حدود 15 کیلومتری جنوب نجف و برج خورنق که به بهرام گور منتسب است. از آثار باستانی منطقه به شمار می آید.

مسجد کوفه بنا بر روایات، پس از مسجد الحرام در مکه و مسجد النبی در مدینه، مهمترین مسجد جهان اسلام بوده و برخی کرامت آنرا از مسجد الاقصی نیز بالاتر دانسته اند. غالب احدایث معراجیه از نماز خواندن رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) شب معراج، در مسجد کوفه یاد کرده اند. در کتب روایتی مهم شیعه همچون بحارالانوار، اصول کافی و مستدرک الوسائل، فصول یا ابوابی در مورد فضیلت کوفه و استجابت سکونت در آن وجود دارد. احادیث بسیاری در مورد اینکه کوفه به همراه قم معدن شیعیات خاص است در این کتب نقل شده است لیکن در اذهان عموم مردم با ذهنیت واقعه کربلا، تصور بدی از کوفه و مردم آن شکل گرفته است. اولین بار در تاریخ اسلام، در زمان خلیفه دوم به عنوان یک پایگاه نظامی جهت تدارکات حمله به ایران مورد استفاده واقع می شود.

امیر المؤمنین علی علیه السلام پس از جنگ صفین و در سال 38 ه.ق. در کوفه مستقر می شوند. ایشان مقر حکومت خود را  مسجد کوفه قرار داده و تمامی امور از قضاوت، حکومت و عبادت را در آنجا انجام می دادند. تعداد زیادى از صحابه همراه آن حضرت در این شهر رحل اقامت افكندند ودر آن زمان مسجد كوفه، تبدیل به یك دانشگاه علمی و اسلامى بدون رقیب شد.

در سال 40 هجری قمری، امام علی(ع) در مسجد کوفه و به هنگام نماز مورد حمله واقع شده و دو روز بعد به شهادت می رسند. از پسر ارشد ایشان، امام حسن (ع) منقول است  که امیرالمؤمنین وصیت می فرمایند مراسم غسل مرا مخفیانه و با حضور تنی چند از اصحاب خاص انجام داده، سپس تو و برادرت امام حسین (ع) فقط عقب تابوت را بلند کنید زیرا جلوی آن را ملائک مقرب الهی بلند خواهند کرد. از مسیری که ملائک می پیمایند پیروی کنید و هر کجا که تابوت به زمین نشست، پس از اقامه نماز میت، کمی خاک را کنار بزنید، قبری را که حضرت نوح (ع) برای من آماده کرده است خواهید یافت. امام حسن علیه السلام و سایر افراد حاضر چنین می کنند و تا 150  سال تنها تعداد انگشت شماری از اصحاب خاص ائمه محل دقیق قبر ایشان را می دانستند. تمامی روایات بر این امر تاکید دارد که قبر حضرت آدم ابوالبشر و حضرت نوح و حضرت علی علیه السلام هر سه در کنار هم واقع هستند.

مسجد با ستون ها، سقف ها و دیوارهاى بلندى به ارتفاع 20 متر محصور شده و نمای خارجی آن متشکل از 28 برج نیم دایره اى به جا مانده از روزگاری می باشد که از مسجد به عنوان پایگاه نظامی استفاده می شده است. این برج ها در واقع ستون های مسجد را تشکیل می دهند.

دو طرف این حیاط مقام "مسلم بن عقیل" پسر عموى امام حسین وفرستاده او به كوفه ومقام گهانى بن عروه" یكى از یاران سید الشهداء(ع) كه حامى مسلم در كوفه بود، قرار دارد. هردو این بزرگواران به دست "عبید الله بن زیاد"، والى "یزید بن معاویه" کمی پیش از واقعه كربلا به شهادت رسیدند ودر این مكان به خاك سپرده شدند.

میان این دو مرقد راهرویی وجود دارد كه به حیاط بزرگ مسجد منتهی می شود.
گرداگرد صحن جامع حجره هایى براى اسكان زائران ومعتكفین مسجد وجود دارد و مقابل این حجره ها ایوان هایى هم دیده مى شود. پشت غرفه ها در ضلع جنوبى مسجد رواق بزرگى است كه در آن مقام امام على (ع) واقع است.

مسجد یك در ورودى اصلى و بزرگ دارد كه در جهت شمال شرقى آن قرار داشته و به باب الفیل موسوم است. این در پیش از این به باب الثعبان مشهور بوده ودر آن یكى از کرامات امیر المؤمنین اتفاق افتاده است. نظر به اینكه باب الثعبان یادآور کرامت حضرت على (ع) بود، بنى امیه نام آن را به باب الفیل تغییر دادند.

حضرت درباره باب الفیل فرموده اند: به مسجد كوفه از در بزرگ (باب الفیل) وارد شوید كه آن باغى از باغ‏هاى بهشت است.

سقف ورودى مسجد كوفه مزین به تك آجرهای منقوشی است كه بر هر كدام از آنها 12 ستاره با نظم هندسى مشابه دیده مى شود. داخل این آجرها طرح ستاره هاى شش گوشی وجود دارد كه تاریخ آنها به قرن 6 و7 هجرى باز مى گردد.

قدمت تزئینات وكاشیكارى هاى ورودى باب الفیل به سال 1955 میلادى باز مى گردد.

در بالای باب الفیل مأذنه جدیدی وجود دارد که در سال 1956 میلادى به جاى مأذنه قدیمى كه قدمت آن به قرن 6 و7 هجرى باز مى گشت، ساخته شده است. ارتفاع این مأذنه بیش از 12متر می باشد.

در ضلع شمالى باب الفیل در جدیدى به نام باب الرحمه احداث شده است. باب مسلم بن عقیل نیز در دیگر این مسجد است كه دومین در این مسجد به شمار می رود و در آن، برج مربع شكلى مزین به نقوش وتزئینات زیبا قرار دارد. داخل این برج ساعت بزرگى از جنس طلا دیده می شود.

زمین وسیع مسجد به جز در قسمت محراب ها ومقام هایی كه منسوب به تعدادی از پیامبران وائمه است، آسفالت نشده است.

در سمت قبله‏ كوفه، دو محراب به عنوان محراب امیرمؤمنان (ع) موجود است. علامه‏ مجلسى و محدث نوری نكات فراوانى را براى تعیین محراب شهادت امیرمؤمنان (ع) نقل كرده‏اند و سرانجام به این نتیجه رسیده‏اند كه احتمالا یكى از آنها محراب ضربت خوردن مولا و دیگرى محراب عبادت آن حضرت باشد.

محراب‏هاى موجود در صحن مسجد یادگار علامه سید بحر العلوم است كه آنها را به جاى اسطوانه‏هاى مسجد كه غالباً بر چیده شده بود، تاسیس كرد.


در مسجد اعظم كوفه مقام جبرئیل، مقام نوح، مقام ابراهیم، مقام امیرالمؤمنین، مقام امام سجاد و مقام امام صادق وجود دارد كه هر كدام نماز و دعاى مخصوص دارند.

از مهمترین آثار موجود در این مسجد مى توان به موارد زیر اشاره کرد:

- مقام امام على (ع) وخانه آن حضرت كه مجاور مسجد است.
- مكانى كه سفینه نوح در آن فرود آمد.
- تنور؛ امام صادق(ع) در باره این مکان فرموده اند: حضرت نوح (ع) نجار بود. او نخستین كسى است كه كشتى ساخت. آن حضرت 950 سال قوم خود را ارشاد و هدایت كرد، آنها در تمام این مدت او را مسخره كردند، پس از خدا خواست كه احدى از آنها را روى زمین باقى نگذارد. خدا به او وحى كرد كه یک كشتى بسازد.

حضرت نوح كشتى را با دست خود در مسجد كوفه ساخت و تخته‏ها را از راه‏هاى دور آورد تا كار ساختن كشتى به اتمام رسید. تا هنگامى كه زمان اجرای وعده خداوند فرا رسید و از تنور آب جوشید.

امیرمؤمنان (ع) در ضمن شمارش ویژگى‏هاى مسجد كوفه فرموده اند: حضرت نوح كشتى‏اش را آن جا ساخت، از تنور نیز همان جا آب جوشید. خانه‏ نوح و محل عبادت او نیز آن جا بود. در زاویه‏ راست آن آب از تنور جوشید.

و نیز امام صادق(ع) فرموده اند: هنگامى كه كشتى نوح به وسط مسجد كوفه رسید، خدا به زمین فرمان داد كه آب خودش را فرو ببرد. پس زمین آب خودش را از مسجد كوفه فرو برد، چنان كه در آغاز نیز از همان جا شروع شده بود.

- بیت الطشت، سردابى كه زیر مسجد قرار دارد.
- دکة القضا، مکانی که حضرت علی (ع) در آن نشسته و به قضاوت می پرداختند.

همانطور كه در روایات متعدد آمده است، این مسجد فضیلت بسیارى دارد كه اگر مردم این فضیلت را بشناسند، مشتاقانه به سوى آن روى مى آورند. در باب این فضیلت ها همین بس كه مسجد كوفه خانه آدم، نوح، ادریس، مصلای ابراهیم، خضر، امام على وهزار پیامبر وهزار وصى بوده ویك ركعت نماز در آن معادل هزار ركعت نماز است.

اهمیت مسجد مقدس کوفه

1. از روایات به دست می آید همان طور که مسجد الحرام ]ان اول بیت وضع للناس...[ و کربلا از زمان خلقت آدم علیه السلام و قبل از آن مورد توجه خدا، ملائکه و انبیاء و صالحان بوده است، مسجد کوفه هم مورد توجه و از قداست خاصی برخوردار بوده است.

2. چنانکه مسافر می تواند نماز را در مسجدالحرام، کربلا ]حرم امام حسین علیه السلام[ و مسجدالنبی تمام یا شکسته بخواند. در مسجد کوفه هم می تواند تمام یا شکسته بخواند.

3. همانطور که مسجدالحرام (کعبه) حرم امن الهی، و کربلا هم دارای حائر، و مدینه هم دارای حد و حریم است، مسجد کوفه هم دارای حدود و حریم می باشد.[5]

4. چنان که کربلا قطعه ای از بهشت است و مسجدالحرام، مسجد پیامبر صل الله علیه و آله و سلم و بیت المقدس از قصرها و باغ های بهشتی هستند، مسجد کوفه هم از باغ های بهشتی است.

5. همان طور که زائر مسجدالحرام، کعبه و زائر کربلا پس از بازگشت گناهانشان بخشیده می شود همچنین اگر کسی وارد مسجد کوفه شود، آمرزیده است زیرا نوح در مسجد کوفه که خانه اش در آنجا قرار داشته از خدا طلب مغفرت طلبید، فرمود: «رب اغفرلی و لوالدی و لمن دخل بیتی مؤمنا».[6]

6. همانطوری که پیامبران متعددی از کربلا عبور کردند و همچنین پیامبران و وصی پیامبرانی در کربلا و مسجد الحرام مدفون می باشند، انبیاء فراوانی هم در کوفه و در مسجد کوفه نماز خوانده اند و سیصد و هفتاد پیامبر و ششصد وصی در آنجا دفن شده اند.

7. از آنجا که مسجد کوفه و شهر کوفه دارای قداست خاصی می باشد و با توجه به عنایت خداوند و فرشتگان و انبیاء، به مسجد کوفه و اینکه در روایات آمده است، شهر کوفه مرکز حکومت امام زمان علیه السلام و مسجد کوفه، مرکز ستاد فرماندهی امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهد بود و با توجه به اینکه حضرت آدم علیه السلام در وسعت زیادی اقدام به بنای این مسجد نموده است، چنین برداشت می شود که خداوند تبارک و تعالی با عنایت به ظهور امام زمان علیه السلام از قبل این منطقه را برای حکومت جهانی آن حضرت مهیا کرده است و مسجد کوفه محل نماز امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهد شد.

طبق روایات متعدد، مرکز حکومت جهانی حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف شهر کوفه می باشد.

منابع: سایت العالم

۲. منزل حضرت علی :